เห็น TOR ล็อกสเปก?
ให้ทนายตรวจก่อนวันยื่นซอง
TOR ที่เขียนให้มีผู้ชนะได้รายเดียว ตัดผู้ประกอบการที่ทำงานได้จริงออกจากการแข่งขัน และทำให้รัฐจ่ายแพงขึ้นด้วยเงินภาษีของทุกคน LDI Law Firm ตรวจ TOR ให้ผู้ประกอบการ ทำหนังสือคัดค้านในนามลูกความ อุทธรณ์ให้ทันกำหนด และฟ้องศาลปกครองเมื่อจำเป็น
หลังประกาศผู้ชนะ ผู้ยื่นข้อเสนอมีเวลาอุทธรณ์เพียง 7 วันทำการ และอุทธรณ์เรื่องเกณฑ์ใน TOR ไม่ได้ (มาตรา 115) ต้องสู้ตั้งแต่ช่วงร่าง TOR หรือก่อนวันยื่นข้อเสนอ
สัญญาณที่ TOR อาจไม่เป็นธรรม
เจอข้อใดข้อหนึ่งยังไม่ได้แปลว่ามีการทุจริต แต่เป็นเหตุให้ตรวจต่อ ติ๊กข้อที่พบได้ในแบบแจ้งเรื่อง
สเปกตรงกับยี่ห้อหรือรุ่นเดียว
ขนาด ค่า หรือคุณสมบัติตรงกับสินค้าของผู้ผลิตรายเดียวทุกข้อ
สเปกสูงเกินความจำเป็นของงาน
ขอคุณสมบัติที่งานไม่ได้ใช้ แต่ทำให้ผู้เสนอราคาส่วนใหญ่ตกรอบ
ผลงานหรือประสบการณ์ที่ขอเฉพาะเกินไป
เช่น ต้องเคยทำงานแบบเดียวกันกับหน่วยงานเดียวกัน หรือมูลค่าผลงานสูงเกินสัดส่วน
ต้องมีหนังสือแต่งตั้งตัวแทนจากผู้ผลิต
ผู้ผลิตเลือกได้ว่าจะให้ใครแข่ง การแข่งขันจึงไม่เกิดจริง
เวลายื่นข้อเสนอหรือส่งมอบสั้นผิดปกติ
มีแต่ผู้ที่รู้ล่วงหน้าเท่านั้นที่เตรียมทัน
ราคากลางสูงหรือต่ำผิดปกติ
ต่างจากราคาตลาดหรือโครงการลักษณะเดียวกันมาก
แบ่งซื้อแบ่งจ้าง
แบ่งงานเป็นสัญญาย่อยเพื่อเลี่ยงวิธีประกวดราคา
เกณฑ์ให้คะแนนคลุมเครือ
เปิดช่องให้กรรมการใช้ดุลพินิจเลือกผู้ชนะได้
ผู้ชนะรายเดิมซ้ำ ๆ หรือผู้เสนอราคาเกี่ยวพันกัน
เช่น กรรมการหรือที่อยู่ซ้ำกัน หรือผลัดกันชนะ
แก้ TOR หรือยกเลิกแล้วประกาศใหม่
แต่ละรอบเงื่อนไขขยับเข้าหาผู้เสนอราคารายใดรายหนึ่ง
ผู้เสนอราคาต่ำสุดถูกตัดสิทธิด้วยเหตุเล็กน้อย
เช่น เอกสารผิดรูปแบบที่แก้ไขได้
โครงการอยู่ช่วงไหน ทำอะไรได้
แต่ละช่วงของการจัดซื้อจัดจ้างมีช่องทางต่างกัน และมีกำหนดเวลาที่ต้องรีบ
- 1เผยแพร่ร่าง TOR / ร่างประกาศช่วงที่แก้ TOR ได้ง่ายที่สุด ถ้าหน่วยงานเปิดรับฟังความคิดเห็นร่าง (มาตรา 59 หน่วยงานเลือกได้ว่าจะเปิดหรือไม่) ให้ส่งความเห็นแย้งตามช่องทางในประกาศ
- 2ประกาศเชิญชวน รอวันยื่นข้อเสนอต้องคัดค้านเรื่องสเปกและเกณฑ์ใน TOR ตอนนี้ เพราะหลังประกาศผลแล้ว จะอุทธรณ์เรื่องวิธีจัดซื้อหรือเกณฑ์การพิจารณาไม่ได้ (มาตรา 115)
- 3ปิดรับข้อเสนอ รอประกาศผลผู้ยื่นข้อเสนอเตรียมหลักฐานไว้อุทธรณ์ ประชาชนร้องเรียนหน่วยงานตรวจสอบได้
- 4ประกาศผู้ชนะแล้วผู้ยื่นข้อเสนอที่ไม่ได้รับการคัดเลือกอุทธรณ์ได้ภายใน 7 วันทำการนับแต่วันประกาศผลในระบบ e-GP (มาตรา 117) ระหว่างนั้นหน่วยงานยังลงนามสัญญาไม่ได้ (มาตรา 66)
- 5ลงนามสัญญาแล้วยังร้องเรียนหน่วยงานตรวจสอบหรือฟ้องศาลได้ แต่การฟ้องเรียกค่าเสียหายของผู้อุทธรณ์ไม่กระทบสัญญาที่ลงนามแล้ว (มาตรา 119)
- 6ศาลปกครองฟ้องได้ภายใน 90 วันนับแต่รู้เหตุ และขอคุ้มครองชั่วคราวได้ ควรยื่นก่อนลงนามสัญญา เพราะหลังลงนามแล้ว การฟ้องของผู้อุทธรณ์ไม่กระทบสัญญา (มาตรา 119) LDI ฟ้องและขอคุ้มครองชั่วคราวในนามผู้เสียหายที่เป็นลูกความ
LDI ช่วยใครได้บ้าง
สำนักงานกฎหมายดำเนินการแทนได้เฉพาะผู้ที่มีส่วนได้เสียและมอบอำนาจให้ทนาย ส่วนเบาะแสจากประชาชน เราช่วยส่งต่อไปยังหน่วยงานที่มีอำนาจ
ผู้ประกอบการที่ถูกกีดกัน
เป็นลูกความของ LDI ได้โดยตรง ทนายตรวจ TOR ทำหนังสือคัดค้านก่อนวันยื่นข้อเสนอ อุทธรณ์ภายใน 7 วันทำการหลังประกาศผล และฟ้องศาลปกครองในนามคุณ ถ้ายื่นไม่ได้เพราะ TOR กีดกัน ก็ยังมีช่องทางคัดค้านและฟ้องได้
ประชาชนที่พบความผิดปกติ
ถ้าคุณไม่ได้เป็นผู้เสียหายโดยตรง แบบส่งเรื่องจะสรุปข้อมูลให้คุณนำไปแจ้ง ป.ป.ช. (สายด่วน 1205) สตง. หรือมูลนิธิพัฒนากฎหมายฯ (มพก.) ได้เอง หรือให้ LDI ส่งต่อให้เมื่อคุณยินยอม แจ้งแบบไม่ระบุตัวตนก็ได้
สื่อและภาคประชาสังคม
ปรึกษาข้อกฎหมายจัดซื้อจัดจ้างเพื่อการตรวจสอบหรือการทำข่าวได้ ตามอัตราค่าปรึกษาของสำนักงาน ซึ่งแจ้งให้ทราบก่อนเริ่มงาน
หลักกฎหมายที่ใช้
หลักการจัดซื้อจัดจ้าง · มาตรา 8
ต้องคุ้มค่า โปร่งใส มีประสิทธิภาพ และตรวจสอบได้ โปร่งใสหมายถึงเปิดโอกาสให้แข่งขันอย่างเป็นธรรม ปฏิบัติต่อผู้ประกอบการทุกรายเท่าเทียม และให้เวลาเพียงพอต่อการยื่นข้อเสนอ
ห้ามสเปกล็อกยี่ห้อ · มาตรา 9
ห้ามกำหนดคุณลักษณะเฉพาะให้ใกล้เคียงกับยี่ห้อหรือผู้ขายรายใดรายหนึ่งโดยเฉพาะ เว้นแต่พัสดุนั้นมียี่ห้อเดียว หรือต้องใช้อะไหล่ของยี่ห้อนั้น
อุทธรณ์ได้แค่บางเรื่อง · มาตรา 114, 115, 117
อุทธรณ์ได้เฉพาะผู้ยื่นข้อเสนอที่ไม่ได้รับการคัดเลือก ภายใน 7 วันทำการนับแต่วันประกาศผลในระบบ e-GP และอุทธรณ์เรื่องวิธีจัดซื้อหรือเกณฑ์การพิจารณาไม่ได้ จึงต้องสู้เรื่อง TOR ก่อนวันยื่นข้อเสนอ
หลังอุทธรณ์ · มาตรา 66, 118, 119
หน่วยงานลงนามสัญญาไม่ได้จนพ้นระยะอุทธรณ์ คำวินิจฉัยของคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์เป็นที่สุด ผู้อุทธรณ์ที่ไม่พอใจฟ้องเรียกค่าเสียหายได้ แต่ไม่กระทบสัญญาที่ลงนามแล้ว
โทษเจ้าหน้าที่ · มาตรา 120
เจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติหรือละเว้นหน้าที่โดยมิชอบให้ผู้อื่นเสียหาย หรือโดยทุจริต จำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ฟ้องศาลปกครอง
ตามกฎหมายจัดตั้งศาลปกครอง ฟ้องได้ภายใน 90 วันนับแต่รู้หรือควรรู้เหตุ ขอให้ศาลคุ้มครองชั่วคราวได้ ยิ่งยื่นก่อนลงนามสัญญายิ่งมีผล
อ้างอิงพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 สรุปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายสำหรับเรื่องของคุณ กำหนดเวลาจริงให้ดูจากประกาศของแต่ละโครงการ
เมื่อไร TOR ไม่เป็นธรรมกลายเป็นคดีอาญาทุจริต
ถ้าการล็อกสเปกหรือกีดกันผู้เสนอราคาทำโดยเจตนาทุจริตหรือเพื่อเอื้อประโยชน์ เจ้าหน้าที่และผู้เกี่ยวข้องอาจมีความผิดอาญา ทนาย LDI ช่วยลูกความรวบรวมพยานหลักฐานและยื่นคำกล่าวหาต่อ ป.ป.ช. ได้เมื่อหลักฐานพอ
| กฎหมาย | การกระทำ | โทษ |
|---|---|---|
| พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 มาตรา 11 | เจ้าหน้าที่หรือผู้ได้รับมอบหมายจากหน่วยงานรัฐ โดยทุจริตออกแบบ กำหนดราคา กำหนดเงื่อนไข หรือกำหนดผลประโยชน์ตอบแทนอันเป็นมาตรฐานในการเสนอราคา เพื่อมิให้แข่งขันอย่างเป็นธรรม ช่วยผู้เสนอราคารายใด หรือกีดกันรายใดไม่ให้เข้าแข่งขัน | จำคุก 5–20 ปี หรือตลอดชีวิต และปรับ 100,000–400,000 บาท |
| พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 มาตรา 12 | เจ้าหน้าที่กระทำความผิดตามกฎหมายนี้ หรือกระทำการใดเพื่อมิให้มีการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม เพื่อเอื้อแก่ผู้เสนอราคารายใด | จำคุก 5–20 ปี หรือตลอดชีวิต และปรับ 100,000–400,000 บาท |
| พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 มาตรา 10 | เจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจเกี่ยวกับการเสนอราคา รู้หรือควรรู้ชัดแจ้งว่ามีการกระทำความผิด แต่ไม่ดำเนินการยกเลิก | จำคุก 1–10 ปี และปรับ 20,000–200,000 บาท |
| พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 มาตรา 4 | ผู้เสนอราคาตกลงร่วมกันเพื่อให้ผู้ใดได้ทำสัญญา โดยหลีกเลี่ยงการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม (ฮั้วประมูล) | จำคุก 1–3 ปี และปรับร้อยละ 50 ของราคาสูงสุดที่เสนอหรือของค่าจ้างตามสัญญา แล้วแต่จำนวนใดสูงกว่า |
| พ.ร.บ.ว่าด้วยความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ พ.ศ. 2542 มาตรา 13 | ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง หรือกรรมการของหน่วยงานที่ไม่ใช่เจ้าหน้าที่ กระทำความผิด หรือกดดันเจ้าหน้าที่ให้ยอมรับการเสนอราคาที่มีการกระทำความผิด | จำคุก 7–20 ปี หรือตลอดชีวิต และปรับ 140,000–400,000 บาท |
| พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 มาตรา 120 | เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหรือละเว้นหน้าที่ในการจัดซื้อจัดจ้างโดยมิชอบ เพื่อให้ผู้อื่นเสียหาย หรือโดยทุจริต ผู้ใช้หรือผู้สนับสนุนรับโทษเท่ากัน | จำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 | เจ้าพนักงานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด หรือโดยทุจริต | จำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
ความผิดเหล่านี้ต้องมีเจตนาทุจริตหรือเจตนาเอื้อประโยชน์ และต้องพิสูจน์ด้วยพยานหลักฐาน สัญญาณใน TOR อย่างเดียวยังไม่พอจะกล่าวหาใคร ป.ป.ช. มีอำนาจไต่สวนความผิดตามกฎหมายฮั้วประมูล (มาตรา 14) · แจ้งเบาะแสทุจริตต่อ ป.ป.ช. ได้โดยตรงที่สายด่วน 1205
ความลับของลูกความและผู้แจ้ง
ความลับตามวิชาชีพ
สิ่งที่คุณเล่าให้ทนายฟังเป็นความลับของลูกความ ทนายเปิดเผยไม่ได้หากคุณไม่ยินยอม
หนังสือในนามลูกความ
LDI ทำหนังสือในฐานะทนายผู้รับมอบอำนาจ เปิดเผยข้อมูลเท่าที่จำเป็นต่อเรื่องเท่านั้น
ตรวจผลประโยชน์ขัดกัน
ก่อนรับงาน สำนักงานตรวจว่าไม่ได้เป็นทนายของหน่วยงานหรือผู้เสนอราคาฝ่ายตรงข้าม
ไม่อยากเปิดเผยตัว
แจ้งเบาะแสทุจริตตรงถึง ป.ป.ช. ได้ที่สายด่วน 1205 หรือใช้แบบส่งเรื่องเพื่อสรุปข้อมูลแล้วส่งต่อเองโดยไม่ต้องให้ชื่อ